Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014 quy định người lao động tham gia BHXH mà có yêu cầu thì được hưởng BHXH một lần nếu thuộc đối tượng và đủ điều kiện theo quy định tại Điều 60 Luật BHXH. Tuy nhiên người lao động cần hết sức thận trọng cân nhắc khi lựa chọn hưởng BHXH một lần. Vì các lý do sau:

Thứ nhất, khi nhận BHXH một lần thì người lao động sẽ mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có gì đảm bảo cho cuộc sống lúc tuổi già và sẽ trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Cần hiểu rằng khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là một của để dành quý giá của chính mình, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng, người lao động hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ một phần kinh phí từ Nhà nước (theo mức 10, 25, 30% mức đóng tính trên chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn tùy theo đối tượng). Trong thời gian bảo lưu nếu chẳng may bị chết thì gia đình còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân tùy theo điều kiện được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng (tối đa 4 người) đến khi trưởng thành (nếu là con) hoặc hưởng đến khi chết (nếu là vợ, chồng hoặc cha, mẹ đã hết tuổi lao động và không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thấp hơn mức lương cơ sở); trường hợp nhận trợ cấp tuất một lần thì mức trợ cấp được tính như BHXH một lần.

 

Chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tại phường Đồng Quang, thành phố Thái Nguyên

 Thứ hai, nhận BHXH một lần là phải chấp nhận sự thiệt thòi rất lớn:

- Với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương; trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 2 tháng lương. Như vậy, người lao động bị thiệt mất 0,64 tháng lương và quỹ có lợi, nhưng chúng ta không khuyến khích việc nhận BHXH một lần cũng chính vì mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội bền vững cho người dân.

- Nếu so sánh với việc tích lũy thời gian để hưởng lương hưu, thì thiệt thòi là không tính hết được. Người hưởng lương hưu, ngoài lương hưu còn được quỹ chi trả toàn bộ tiền mua thẻ BHYT (bằng 4,5% mức lương hưu); và định kỳ, trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng (trượt giá) nhà nước điều chỉnh tăng lương hưu tương ứng (từ năm 2003 đến nay nhà nước đã điều chỉnh tăng lương hưu 15 lần, với mức tăng từ khoảng 7,5 đến 9,3 lần tùy theo nhóm đối tượng). Khi chết gia đình còn được trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nếu đủ điều kiện hoặc được hưởng trợ cấp tuất một lần với mức thấp nhất bằng 3 tháng lương hưu.

Để so sánh lợi ích của việc hưởng lương hưu hay trợ cấp một lần của một người tham gia BHXH, xin dẫn chứng bằng ví dụ với các giả định như sau:

- Đóng BHXH tự nguyện 20 năm tính từ năm 2008 (năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện BHXH tự nguyện); số tiền đóng BHXH tự nguyện được tính bằng tỷ lệ % theo quy định của từng thời kỳ tính trên số tiền người tham gia lựa chọn làm căn cứ đóng BHXH là 5.000.000 đồng. Cụ thể như sau:

-Về mức đóng BHXH tự nguyện:

+ Năm 2008-2009: 800.000đ (bằng 16%);

+ Năm 2010-2011: 900.000đ (bằng 18%);

+ Năm 2012-2013: 1.000.000đ (bằng 20%);

+ Năm 2014 trở đi: 1.100.000đ (bằng 22%);

- Chỉ số điều chỉnh tiền đóng BHXH theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI)  5%/năm tính từ năm thứ nhất (chỉ số CPI tăng bình quân 8,1%/năm, tính từ năm 2008 đến nay);

- Người tham gia hưởng lương hưu từ năm 2028 khi đủ 55 tuổi đối với nữ tỷ lệ % hưởng lương hưu theo quy định là 55% (nam giới đủ 60 tuổi, tỷ lệ là 45%);

- Mức điều chỉnh lương hưu bình quân tăng: 7%/năm (lấy thấp hơn mức tăng thấp nhất kể từ năm 1993 đến năm 2017).

- Kỳ vọng sống sau tuổi nghỉ hưu là 20 năm;

- Mức lương cơ sở tại thời điểm năm 2048 là 10.000.000 đồng, tăng 8,27%/năm (từ năm 2008 đến tháng 6/2017 mức tăng lương cơ sở bình quân là 13,7%/năm);

- Trợ cấp tuất một lần bằng 3 tháng lương hưu tại thời điểm chết (mức thấp nhất theo quy định).

Kết quả như sau: 

 

 

Đóng BHXH

để hưởng lương hưu

Lao động nữ

Lao động nam

Tổng tiền đóng BHXH

249.600.000

249.600.000

Tổng tiền đóng BHXH sau khi điều chỉnh theo CPI

1.713.000.000

1.713.000.000

Mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu sau khi đã điều chỉnh theo CPI

7.137.500

7.137.500

Tỷ lệ % hưởng lương hưu

55%

45%

Mức lương hưu năm đầu tiên

3.925.625

3.211.875

Tổng tiền lương hưu

1.931.195.000

1.580.068.763

Tiền đóng BHYT

86.903.784

71.103.094

Trợ cấp mai táng

100.000.000

100.000.000

Trợ cấp tuất 1 lần

42.591.393

34.847.503

Tổng quyền lợi

2.160.690.329

1.786.019.000

 

Nếu nhận BHXH một lần thì mức hưởng như sau:

- Mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 tính bằng 1,5 tháng lương bình quân.

Từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2012: 6 năm x 1,5 tháng = 9 tháng.

- Mỗi năm đóng BHXH từ năm 2014 trở đi tính bằng 2 tháng lương bình quân.

Từ tháng 01/2014 đến tháng 12/2027: 14 năm x 2 tháng = 28 tháng.

- Tổng số tháng được hưởng là: 9 tháng + 28 tháng = 37 tháng.

Tổng số tiền nhận BHXH một lần:

7.137.500 đồng x 37 tháng = 264.087.500 đồng.

* Tổng quyền lợi khi hưởng lương hưu (bao gồm cả tiền mua thẻ BHYT, trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất một lần theo mức thấp nhất là 3 tháng lương hưu):

- Đối với lao động nữ là 2.161.050.000 đồng, nhiều hơn 1.896.962.000 đồng so với nhận BHXH một lần (nhiều hơn 7,18 lần). 

- Đối với lao động nam là 1.786.019.000 đồng nhiều hơn 1.521.931.000 đồng so với nhận BHXH một lần (nhiều hơn 5,76 lần).

Như vậy, nếu so với hưởng lương hưu thì nhận BHXH một lần là rất thiệt thòi cho bản thân./.

 

                                                                                 Bùi Huệ